23
Μαρ

Ομηρικά: Κούφος και κωφός / “κουφά” ναι, κουφός όχι και… ΚΟύΦΙΑ Γη

Σήμερα   “Όμηρος    και    νεανική   αργκό”.

.

Ή    ακριβέστερα:   Οι…. ταπεινές    λέξεις   του    Ομήρου,  αναλλοίωτες    στο    λεξιλόγιο    του    σημερινού   Έλληνα.

.

Διάλεξα   Ομηρικές    λέξεις  α κ ο υ σ τ ι κ ά   σχετικές  (!) με   την  (ας πούμε)…..   “κώφωση”,  η  οποία   (καλώς   ή   κακώς  /  κακώς   κατά   την  γνώμη   μου)   αντιμετωπίζεται   συνήθως  με   χιουμοριστική  (αυτοσαρκαστική    για τους   περισσότερους   ανθρώπους) διάθεση.

(στην  εικόνα    Ρίτσαρντ Πράιορ, Τζιν Γουάιλντερ).

.

 

Κούφος και κωφός / “κουφά” ναι, κουφός όχι
και… ΚΟύΦΙΑ Γη
.

Ας τα δούμε αναλυτικότερα πριν… κουφαθούμε (ακούγεται σαν νεανική αργκό,
αλλά είναι ά κ ρ ω ς Ομηρικό).
.
Κούφος και κωφός= ΑΥΤΟΥΣΙΕΣ Ομηρικές λέξεις του ΔΗΜΟΤΙΚΙΣΤΗ Ομήρου.
.
Καμιά από τις δύο λέξεις ωστόσο δεν παραπέμπει   άμεσα  (ομηρικώς)   στον… σημερινό “κουφό”.

Κατά συνέπεια αφήνουμε προς το παρόν τον….. “κουφό”  απ’ έξω, για να μην
μας    μπερδεύει.
.

1) κούφος= ελαφρύς /ευκίνητος / άνετος

κούφος= ο απαλλαγμένος από κάποιο βάρος σωματικό ή ψυχολογικό

Γι’ αυτό και ελαφρύς= ευκίνητος= άνετος- αθόρυβος

Απο εδώ και οι σημασίες:

.
—κούφιος= ο άδειος / χωρίς βάρος
—κούφιος= Ειρωνικά κουφιοκεφαλάκης, ακατοίκητος / χωρίς περιεχόμενο, αισθήματα
— Να πούμε μερικά “κουφά” να περάσει η ώρα (ανάλαφρα)
—Κουφάθηκα   λέμε= διασκέδασα, δεν θεώρησα σοβαρά, άρα δεν πίστεψα
Γι’ αυτό και το…. οξύμωρο: Κουφάθηκα με αυτά που…. άκουσα.
.
Και τα σύνθετα:
—Ανακουφίστηκα, σωματικά (ουρώ, αποπατώ)
—Ανακουφίστηκα ψυχικά (μου έφυγε ένα βάρος)
— Ανακούφιση από τον πόνο

.

Και   τα σαρκαστικά:  Η      ε λ α φ ρ ώ ν   ηθών  γυναίκα=  κουφάλα (μεταφορ.)  /  η  λέξη βέβαια   στα    σοβαρά   της,   κυριολεκτεί    σε   δέντρα  και…   δόντια.   (Στὴν κουφάλα σου ἐφώλιασε μελίσσι,   γέρικη ἐλιά….   “Ελιά”    Λ.  Μαβίλη)

.
Κούφος λοιπόν “ανάλαφρος”,  “άδειος”  , αλλά….  το   επόμενο   “παιχνίδι”   της   λέξης   αιφνιδιάζει.

Εμείς   ΣΗΜΕΡΑ   ακούγοντας    “κουφότερος”  εννοούμε   τον….   “πιο   κουφό”.  Για  να δούμε   όμως  τί   εννοούσε   ο    Όμηρος;

.
—κ ο υ φ ό τ ε ρ ο ς (επίσης αυτούσιο ΟΜΗΡΙΚΟ συγκριτικό)= πιο άνετος / πιο θαρραλέος (!)
.
Ο Οδυσσέας μίλησε στους Φαίακες…… κουφότερα   (“κ ο υ φ ό τ ε ρ ο ν    μετεφώνεε”)= με θάρρος / με περισσότερη  άνεση /  με   ανακούφιση   (δηλαδή   καθόλου…. κουφά).
.
ΩΣΤΟΣΟ  (!)  ο Αλκίνος    που    ΔΕΝ   τον    π ο λ υ π ί σ τ ε ψ ε,     του είπε
ούτε λίγο ούτε πολύ: (και   εν μέρει   η   αντίδραση   του   Αλκίνου  δικαιολογεί  ΚΑΙ  την   σημερινή  σημασία).

“Ξένε,    κ ο υ φ ά θ η κ α    μ’ αυτά που σ’ άκουσα να λες”.

.

Συγκεκριμένα   του   είπε,   πολύ…. ευγενικά:  “Ξένε,  άν  και   δ ε ν     μου  φαίνεσαι (δηλαδή  μου… φαίνεσαι)  απατεωνίσκος, πολύ  περίεργα (=κ ο υ φ ά)  μου  τα  λές”

.

Πάμε   τώρα   στον… κωφό.
2) κωφός= ο αδύνατος / υπόκωφος / άφωνος- άλαλος (βωβός- βουβός)

Αυτή η φθίνουσα κλιμάκωση (αδύνατος- υπόκωφος- άλαλος),
δίνει σημερινές εκφράσεις,  αν  και  η   διαφορά  δεν   φαίνεται….   οπτικοακουστικώς, επειδή  το   “ω”  εκφέρεται   “ου” στην   ομιλούμενη. ( στα παραδείγματα  κρατάω   την   Ομηρική  μορφή).
.
—κωφό βέλος=αδύναμο βέλος / αναποτελεσματική βολή, λόγος (πώς   ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ    λέμε    μεταφορικά   σήμερα    “άσφαιρα πυρά”). Αλλά…
.
—κωφός πόνος= βουβός πόνος / διαφέρει από τον…. κούφο πόνο=απουσία πόνου

Εδώ   δηλαδή   σημαίνει    “βουβός= δυνατός  / βαθύς   πόνος.  Όπως  και  στο   επόμενο    κωφός=  “υπόκωφος”.
.
κωφό κύμα= υπόκωφο κύμα, πρόδρομο     μεγάλης τρικυμίας ή για τσουνάμι κλπ

.
Το ότι το “κωφό” είναι πρόδρομο, προμηνά μεγάλη ταραχή,
το καταλαβαίνουμε καλύτερα,  όταν
στην περίπτωση σεισμών λέμε, ΠΡΙΝ τον σεισμό, προηγήθηκε “υπό-κωφη βοή”.  (Η  πρόθεση    “υπό”    για τον   ΌΜΗΡΟ   είναι   “πλεονασμός”,   για την   ΟΜΙΛΟΥΜΕΝΗ  όμως   ΕΛΛΗΝΙΚΗ   είναι   αναγκαία.   Για  να  υπάρχει   “ισοτιμία”    νοηματική).
.
ΚΟύΦΙΑ Γη

Στην γλώσσα μας κρατήσαμε κυρίως “κούφη γαία” με την σημασία “Κούφια γη”= η Κοίλη γη   με εσωτερικούς κενούς χώρους, με τεράστιες κοιλότητες, κυψέλες κλπ
(δηλαδή την παράγουμε από το “κούφος”, με πλήθος σχετικών θεωριών).
.
Στον Όμηρο όμως υπάρχει   ΜΟΝΟ   η     “κ ω φ ή    γ α ί α”=  Ο  άψυχος   σαν  χώμα  νεκρός   και    κατ’  επέκταση   η    ίδια    η   ά  φ ω ν η     γ η, που….. ανέχεται (σύμφωνα με το  λεξικό)   ΑΜΙΛΗΤΗ    “αγογγύστως τας ασχημίας του Αχιλλέως” (Μια δυνατή κουβέντα του Απόλλωνα     στην ραψωδία Ω της Ιλιάδας, για την απαράδεκτη συμπεριφορά του Αχιλλέα σε βάρος του   νεκρού   Έκτορα).

και σήμερα θα λέγαμε     η     “κ ω φ ή    γ α ί α”       ανέχεται
βουβά κι αγόγγυστα τις ασχήμιες ολονών μας   /   Μέχρι   να   μας…. εξαποστείλει.
.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Όπως είδαμε λοιπόν, άλλο “κούφος”, άλλο “κωφός”.

Πώς ο   Ελληνικός    λαός “ΚΡΑΤΗΣΕ”   3.000 χρόνια αναλλοίωτες αυτές τις…. λεπτές ΟΜΗΡΙΚΕΣ   διαφοροποιήσεις, είναι αξιοθαύμαστο,  έστω   κι  αν   το   “ω”   το   μετέτρεψε   σε    “ου”  και…. λογικά   “έπρεπε”   να   μπερδεύεται.  (Λ.χ    “μας  κούφανες”=    λόγω…. διαπασών   ή   λόγω….   απίστευτων)

.

Για παράδειγμα:    ΣΟΛΩΜΟΣ:   “ακούω    κ ο ύ φ ι α    τα   ντουφέκια…”  (Ομηρικώς   ΟΧΙ   “κούφα”,   ΑΛΛΑ   “κωφά”= υπόκωφα,   ενδειξη     πάθους    του   αγώνα / το  “τ ρ ί ξ ι μ ο”   δοντιών   στον   επόμενο   στίχο  το   δείχνει   σαφέστατα).

.

ΑΛΛΑ     στο   λαϊκό   σύνθετο   “κουφό-βραση” (=ιδιαίτερα   ενοχλητική   αίσθηση    ζέστης)     κούφη   ή   κωφή   βράση;

.

Και   ο…. “κουφός”,  μην  τον  ξεχάσουμε:  “κούφος”   ή     “κωφός”;
.

Υ.Γ   Μπορεί   να…. κουφαθήκαμε,  αλλά   αξίζει  κάπου  κάπου   το  (κατά  τα  άλλα   βαρετό)  ψείρισμα.

Δείχνει  ότι    όποια    ΕΛΛΗΝΙΚΗ   λέξη   και να   σηκώσεις,   “σπουδαία”   ή    “ταπεινή”,    θα βρεις  τον    ΓΛΩΣΣΙΚΟ   θησαυρό    του   ΟΜΗΡΟΥ.

.

 

Αναζήτηση:
Αρχείο
Δεκέμβριος 2018
ΔΤΤΠΠΣΚ
« Νοέ  
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 
Newsletter
Εισάγετε το email σας:

   

Για μένα
Είμαι φιλόλογος, πρώην... εκπαιδευτικός. Αποφάσισα να δημιουργήσω την προσωπική μου Ιστοσελίδα, όπου θα καταθέτω, τις απόψεις μου και σύντομα ελπίζω και δικές σας.

Φιλικά, Χρυσόστομος Τσιρίδης
Επισκεψιμότητα

48.736

© 2018 · Χρυσόστομος Τσιρίδης · Με την επιφύλαξη κάθε νόμιμου δικαιώματος. · Δημιουργία και Φιλοξενία by MANBIZ ISP