7
Μαρ

“έπος έφατ’ εκ τ’ ονόμαζε”. Ο γλωσσολόγος Όμηρος .

 

 

 

Εικόνα    διαδικτύου.

“κύματα   πολλά,  κυρτά,   παφλάζοντα…”   (αυτούσιος   Ομηρικός   στίχος από την   ΟΔΥΣΣΕΙΑ).

.

“έπος   τ’ έφατ’ εκ τ’ ονόμαζε”. Ο  γλωσσολόγος   Όμηρος
.
Το σημερινό σημείωμα,  αντί    εισαγωγής,  για   να   δούμε   πώς   “δημιουργεί”   τις   λέξεις   και  πώς    “κτίζει”,  πέραν   των  λέξεων,   την     λ α ϊ κ ή   μήτρα   της     Ελληνικής   γλώσσας,    ο  Όμηρος.

.

Πράγματα   που  αιώνες- αιώνες   μετά,  σύγχρονοι γλωσσολόγοι  θα επιχειρήσουν  να    τα   “ντύσουν”   με   επιστημοσύνη.   Επί της   ουσίας όμως    ΔΕΝ   θα   ΠΟΥΝ   κάτι  ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ, από όσα  ο  Όμηρος…. “έφατο   εκ    τε   ονόμαζε”   3.000   χρόνια   πριν.
.

Στο  θέμα  μας.

Τέσσερα   κ ο ι ν ά   ονόματα για την “θάλασσα”, μας κληροδότησε ο Όμηρος:

αλς- αλός / θάλασσα / πόντος / πέλαγος.

.
Τόσο η ξεχωριστή εννοιοδότηση αυτών των λέξεων από τον ίδιο τον Όμηρο, όσο και
η μεταξύ τους “διαπλοκή” (λ.χ πόντος αλός), πέρασαν, σχεδόν αυτούσια,
στην Ομιλούμενη Ελληνική γλώσσα.

.

Και    σήμερα,  άλλοτε  χρησιμοποιούμε    την  λέξη   “θάλασσα”, άλλοτε  επιλέγουμε   την     λέξη  “πέλαγος”,  “πόντος”,  “αλς”,  όπως  και   ο    Όμηρος.

.

Το   σημαντικό  δηλαδή   είναι   ότι   Κρατήσαμε    ΚΑΙ   τις λέξεις   μία προς   μία, αλλά   ΚΑΙ   τις   ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΕΣ    δ ι α φ ο ρ ο π ο ι ή σ ε ι ς  τους,   ό  π  ω  ς    συμβαίνει   στον   Όμηρο.

.

Λέμε και σήμερα:
.
οι δρόμοι είναι Θαλασσινοί (υγρά κέλευθα κατά Όμηρο)  /  αλλά  λέμε   “πελαγοδρομούμε” (και   όχι   λ.χ    θαλασσοδρομούμε).

(διαφοροποιούμε, όπως   ο   Όμηρος,  “θάλασσα”    και   “πέλαγος”).

.

Το   ίδιο    και στην  συνέχεια:

.

“τα θαλασσώσαμε”,   “τα κάναμε θάλασσα” (=αποτυχία) / αλλά   “πελαγώσαμε”  (=αμηχανία).

.

Τα δάνεια τα  προτιμάμε    σε…. “θαλασσοδάνεια”   και     όχι    σε ….”ποντοδάνεια” ή “πελαγοδάνεια”. (Όμως,   γιατί    όχι;)

.

Θα πούμε      το   πλοίο   “ποντοπόρο” / αλλά   τον  Μαγγελάνο…. θαλασσοπόρο.   (Γιατί  όχι  με   μία   λέξη    ή  ακόμη    και   το  αντίστροφο;   Η απάντηση   δεν είναι   καθόλου   εύκολη).

.

Να λοιπόν   ο  πανταχού   παρών   Όμηρος  να….  ε π ι δ ο τ ε ί   και   την    σημερινή   Ελληνική   εκφραστικότητα  (!),  Π Ε Ρ Α Ν  της   λέξης,   όπως   και στις  παρακάτω   περιπτώσεις.

.

τα ψαρια μυρίζουν… θάλασσα / αλλά   τα    διαφημίζουμε   ως… πελαγίσια.

(Εδώ η απάντηση  φαίνεται   εύκολη.  Η Σύγχρονη   επιστημοσύνη   θα   πει   ότι   δεν  διαφημίζεις    (με)  το     αυτονόητο  και     κοινότυπο (=ψάρια θαλασσινά).  Αναζητάς    την….   υποβολή.  Πόσους   και   Τί   δρόμους   όντως   ανοίγει  ο   Όμηρος)

.

ταξιδεύει  στις…..   θάλασσες / αλλά….. ανοίχτηκε   στο…. πέλαγος.

.

Συνδέονται  “διά   θαλάσσης  και   αεροπορικώς”  /  αλλά    οι  πτήσεις    είναι  “υπερπόντιες”  (όχι    υπερθαλάσσιες  λ.χ,  όπως θα μπορούσαμε  κάλλιστα   να πούμε,  αλλά…. δεν  το λέμε).

.

το   βάθος   της…..   θάλασσας   /   αλλά    π ο ν τ ί ζ ω   λ.χ   την    άγκυρα.  Δεν  είναι   πλεονασμός,    αφού    και   στον  Όμηρο   “πόντος  αλός”= βάθος  θάλασσας.

.

Η     διαπλοκή   που λέγαμε=   ο  πόντος  από…. πλήρης   “θάλασσα”,  υποβαθμίζεται (απομειώνεται)  σε απλό  βάθος  θάλασσας,   όπως   και σε άλλη    ανάλογη   Ομηρική   κουβέντα   “πέλαγος   αλός”,   το   πέλαγος   νοηματοδοτείται   ως   απλό   “κύμα”:   “πέλαγος   αλός”=  το  κύμα   της θάλασσας.

.

υ π ο θ α λ ά σ σ ι ο ς     ο    αγωγός / αλλά    ε ν ά λ ι ε ς   οι     αρχαιότητες…. κλπ κλπ.
.

Είναι εκπληκτικό που ο λαός,  η    Ελληνική   γλώσσα, κράτησε σχεδόν όλη την Ομηρική…. ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ     δ ι α κ ρ ι τ ή    ποικιλία  και   των   τεσσάρων  κοινών    ονομάτων   και όλη   αυτή   την    θαυμαστή   διαπλοκή   νοημάτων-  χρωμάτων-  αποχρώσεων……!

 

.

(Δεν   μπορώ    να γνωρίζω  σε ποια  άλλη γλώσσα  υπάρχει   τόσο   πλούσιο    “δομικό”   υλικό. Άν  κάποιος   γλωσσομαθής   γνωρίζει,  ευπρόσδεκτη   η βοήθεια  του)

.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Όπως  προσπάθησα  να δείξω  μ’ αυτό  το σύντομο   σημείωμα, χωρίς   το    α υ θ ε ν τ ι κ ό,  το αυθεντικότατο   Ο μ η ρ ι κ ό    DNA  στην   Ελληνική   γλώσσα  και   στο    κύτταρο   του  Έλληνα,  αυτή   η   λ α ϊ κ ή    εκφραστική… ποικιλία,  θα    είχε   απλώς  μουσειακό   ενδιαφέρον.  Τώρα   είναι   ολοζώντανη    Π Ο Λ Υ Σ Η Μ Α Ν Τ Η  γλώσσα.  Η   Ελληνική  γλώσσα.   Το  ίδιο    μοναδική   και  άπαιχτη,  όπως    στον   Όμηρο.

.

Συνεχίζεται

 

Αναζήτηση:
Αρχείο
Ιούνιος 2018
ΔΤΤΠΠΣΚ
« Μαΐ  
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
Newsletter
Εισάγετε το email σας:

   

Για μένα
Είμαι φιλόλογος, πρώην... εκπαιδευτικός. Αποφάσισα να δημιουργήσω την προσωπική μου Ιστοσελίδα, όπου θα καταθέτω, τις απόψεις μου και σύντομα ελπίζω και δικές σας.

Φιλικά, Χρυσόστομος Τσιρίδης
Επισκεψιμότητα

47. 547

© 2018 · Χρυσόστομος Τσιρίδης · Με την επιφύλαξη κάθε νόμιμου δικαιώματος. · Δημιουργία και Φιλοξενία by MANBIZ ISP